İhracat, bir ülkede üretilen mal ve hizmetlerin başka ülkelere satılması şeklinde tanımlanabilir. Gerek az gelişmiş gerekse de gelişmiş ülkelerde sanayileşmek, iktisat politikalarının temel amaçlarından birisidir. Bilindiği gibi, ekonomik kalkınma sanayileşme ile aynı anlamda kullanılmaktadır. Bu nedenle kalkınmanın temel şartı sanayileşmektir. Sanayileşme stratejileri temel olarak iki gruba ayrılmaktadır. İthal ikame ve ihracata yönelik sanayileşme. İthal ikamesi, daha önce yurtdışından ithal edilmekte olan malların, uygulanan koruyucu ve özendirici önlemlerle yurtiçinde üretilmesini öngören bir sanayileşme stratejisidir. İhracata yönelik sanayileşme de, ithal ikame stratejisinin aksine tüm endüstrilerin değil, gelişme potansiyeli olan endüstrilerin teşvik edilip desteklenmesini amaçlayan strateji modelidir.
Küresel çapta 5,4 milyardan fazla insanın birbirine bağlandığı günümüzde başta yazılım, elektronik, makine, elektrik, kimya, ilaç, savunma sanayi ve bilişim sektörü olmak üzere küresel tüm sektörler dinamik bir özellik göstermektedir.
Dünyada siyasi sınırların yeniden yapılanması, yeni tüketici pazarlarının açılması, ticari blokların kurulması ve ticaret anlaşmaları ihracat için yeni fırsatlar yaratmıştır. Daha ucuz, daha hızlı ve kaliteli üretim yapabilen rekabetçi üreticilerin ortaya çıkmasını sağlayan teknolojiye dünya genelinde ulaşılabilir olması dünya ekonomisini etkilemiş, günümüzde ekonomi küreselleşmiştir. Daha önceleri az gelişmiş ülkeler grubunda olan ülkeler, dünyada haberleşme sistemleri ağının genişlemesi, televizyon, basılı yayın ve elektronik ortam vasıtasıyla bilgiye ulaşabilme alanlarında yaşanan patlama sayesinde, gelişmiş ekonomilere ciddi birer rakip haline gelmişlerdir. Bu ülkeler ve firmalar açısından düşünüldüğünde, dünya pazarlarında oluşan olanakları kendi yararlarına kullanmak için böylesine uygun bir dönem hiç olmamıştır. Dolayısıyla, ihracat yapmak, bir ülkenin ve firmalarının büyümesi ve rekabet gücünü artırması bakımından önem arz etmektedir.
İhracatın işletme performansına olan etkisi şu şekilde özetlenebilir:
- Satış ve karları artırmak
- Dünya pazarlarından pay almak (dış pazarlara açılan işletme, rakiplerinin dış pazarlarda pay almak için neler yaptıklarını ve pazarlama stratejilerini öğrenecektir.)
- İç pazara olan bağımlılığı azaltmak (işletme dış pazarlara açılarak, pazarlama gücünü artıracak ve iç pazardaki müşterilere olan bağımlılığını azaltacaktır.)
- Pazar dalgalanmalarını dengede tutmak (işletme dünya pazarlarına açılarak, iç piyasadaki genel ve mevsimsel dalgalanmalardan ve değişen tüketici taleplerinin yarattığı baskıdan kurtulacaktır.)
- Fazla üretim kapasitesini satmak (ihracat yaparak, kapasite kullanım oranı ve üretim vardiyalarının süresi artırılabilir. Böylece ortalama birim maliyetlerde azalmış ve ölçek ekonomisine ulaşılmış olunur.)
- Rekabet gücünü artırmak (ihracat, bir firmanın ve bir ülkenin rekabet gücünü artırmaktadır. Firma yeni teknolojilere, metotlara ve yöntemlere uyarak yarar sağlarken, ülke de ticaret dengesinin iyileşmesinden fayda sağlayacaktır.
- İstihdam yaratmak (mal ve hizmet ihracatı, yeni iş olanakları yaratacak, işsizliği azaltacaktır.)
- Pazar payını genişletmek
- İç pazarda kapasite tam kullanılmıyor ise, üretimi artırma imkanı sağlamak
- İç pazardaki durgunluğu telafi etmek
- İşletmenin teknolojik know-how düzeyinde gelişme sağlamak
Dünyada son yıllarda ulaşım, haberleşme ve bilişim alanlarında yaşanan gelişmelere paralel olarak küresel ekonomi ve küresel ticaret hacminde önceden görülmemiş bir büyüklüğe ulaşılmıştır. Gelinen noktada, uluslararası mal ticaretinin geleneksel yapısı değişmekte; ticaretin konusu emek yoğun sektörlerden ileri teknoloji içeren ürünlere, Ar-Ge yoğun sektörlere ve kendi sektöründe fark yaratan ürünlere kaymaktadır.
İşletmeler küresel ticarette yaşan gelişmeleri yakından takip etmekte trendleri izleyen değil, belirleyen olma yolunda ilerlemelidir. Pazar çeşitlendirmesi ile işletmelerin yeni coğrafyalarla tanışması öncelik olmalıdır.