Küresel çapta 5,4 milyardan fazla insanın birbirine bağlandığı günümüzde yazılım ve bilişim sektörü, küresel çapta hızla büyüme gösteren genç ve dinamik bir sektördür. Bununla birlikte sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada önemli bir rol oynadığı açıkça ortadadır. Eğitim ve yatırım için harcanan maliyetin çok üzerinde katma değer sağlayan sektör; ayrıca ülke doğal kaynaklarını tüketmeden ve yerli sermaye kullanarak üretim verimliliğini tesis etmenin bilinci ile zaman ve mekân gözetmeksizin, hizmet ihracatına öncülük etmektedir. Türkiye’de eğitim, sağlık, adalet, güvenlik gibi kamusal alanların yanı sıra ekonomi, bankacılık, iletişim, ulaşım, üretim de dâhil olmak üzere tüm sektörlere katkı sağlayan güçlü bir potansiyele sahiptir.
Yıllar içerisinde hem Türkiye’de hem de dünyada internet kullanım oranı artış göstermiş, dünyada internet kullananların sayısı, kullanmayanların sayısını 2018 yılında geçmiştir. Bunun yanı sıra yüksek gelirli ülkelerde internet kullanan nüfusun payı, düşük gelirli ülkelere göre daha yüksektir.
Yıllar içerisinde teknolojik gelişmeler ve alım gücünün artması ile birlikte 2019 yılında internet kullanan bireylerin oranı dünyada %51,4 olurken, Türkiye’de %74, yüksek gelirli ülkelerde de %87,2 olmuştur.
Pandemi sürecinde karşılaşılan operasyonel sorunlarla mücadelede, firmaların dijital altyapı yeterliliğinin belirleyici olduğu görülmektedir. Pandemi pek çok sektörde ani bir daralmaya yol açarken, bazı sektörler için ise fırsat yaratmıştır. Özellikle dijital altyapısı hazır olan sektörlere yönelik mevcut ve yeni e-ticaret platformlarında yaşanan gelişmeler bir krizin fırsata dönüştürülmesinde günümüzün popüler çeviklik (agility) kavramına en güzel örneklerdendir. Çeviklik, pandemi ve diğer küresel sorunları öngörmeyi amaçlayan ileriye dönük bir yaklaşımı ve değişikliklere hızlı ve başarılı bir şekilde uyum sağlamayı ifade eder.
Pandemi döneminde esnek düşünebilen, karar alabilen alternatif yöntemler geliştirebilen ve krizi fırsata çevirebilen firmalar ayakta kalmıştır. Pazar çeşitlendirmesinde başarılı olan, yakın mesafelerden ziyade uzak pazarları da hedef alan firmalar ihracatta başarılı olmaktadır. Ayrıca, katma değerli ürünlerin üretim ve ihracatına ağrılık vermeleri firmaların krizden çıkmalarında önemli rol oynamıştır.
Türk yazılım sektörü 70 ülkeye ihracat yapmaktadır. ABD, Almanya ve Birleşik Arap Emirlikleri en fazla yazılım ihracatı yaptığımız üç ülke olarak ortaya çıkmaktadır. Türkiye’nin son yıllardaki jeopolitik konumu ve Orta Doğu’ya açılan kapı olması, bilişimde gelişmiş ülkelerin inanılmaz derecede ilgisini çekmektedir. Türkiye’nin yakın coğrafyasıyla kültürel bağları ve bu ülkelerle iş yaparken hızlı adapte olabilmeleri, Türk girişimcilerinin ön plana çıkmasını sağlamaktadır. Önümüzdeki yıllarda bu coğrafyada iş yapmak isteyen gelişmiş ülkeler Türkiye yazılım ve bilişim sektörüyle daha sıkı iş birliği yapmak zorunda kalacaktır.
Türkiye 2000’li yılların ortalarından beri ekonomisinin verimlilik odaklı bir aşamadan inovasyon odaklı aşamaya doğru ilerlediği bir geçiş sürecindedir. Yani Türkiye’nin ekonomisini daha rekabetçi bir gelişim aşamasına dönüştürmesi için mevcut kaynaklarından daha verimli yararlanması ve daha yenilikçi sanayiler yaratılması gereklidir. Rekabetten sapmalara dayalı olmayan rekabet çeşitleri göz önüne alındığı zaman rekabeti her şeyden önce rekabette kullanılan araçları ön plana çıkararak sınıflandırmaya tabi tutmak mümkündür. Bu açıdan en önemli sınıflandırma; fiyat- maliyet rekabeti ve fiyat-maliyet dışı rekabet olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu etmenlerden fiyat dışı etmenlerin arasında; pazarlama, ürün kalitesi, satış sonrası sunulan hizmetler, Ar-Ge, teknoloji ve inovasyon gibi etmenler yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen stratejik hedeflere ulaşabilmek için devlet destekleri büyük bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda Bilişim Firmaları için Ticaret Bakanlığı tarafından verilen ihracat odaklı destekler aşağıda özetlenmiştir.
TESCİL VE KORUMA DESTEĞİ
Türkiye’de tescilli markaların uluslararası tescili ve korunmasına katkı sağlayan önemli bir destektir. Bu destek sayesinde Türk şirketleri, markalarını yurtdışında koruma altına alarak yurtdışı pazarlarda büyüme fırsatlarına erişebilirler.
Desteklenen Giderler: Marka, patent ve tescil bürosu hizmetleri giderleri, ürün, hizmet, marka, patent ve fikri mülkiyet hakkının ilgili ülkede başka bir şirket veya kuruluş adına tescil ettirilip ettirilmediğinin tespiti amacıyla yapılan araştırma ve inceleme hizmeti giderleri ile zorunlu harcamalar, yurt dışında korunmaya ilişkin hukuki danışmanlık hizmetleri giderleri ve tescil, akreditasyon ve yenileme giderleri.
Destek oranı: %60
Yıllık destek üst limiti: 1.825.000 TL
RAPOR VE VERİ ANALİZİ DESTEĞİ
İşletmelerin yurt dışına yönelik pazara giriş stratejileri ile eylem planlarının oluşturulabilmesi amacıyla satın alınan/yaptırılan raporlara ilişkin giderler desteklenmektedir.
Desteklenen Giderler: Sektör, ülke, mevzuat, yabancı şirket ve marka odaklı rapor ve analiz giderleri, veri analitiği, veri madenciliği, izleme, değerlendirme ve yönetim konularında hazırlanan rapor ve yapılan analiz giderleri, desteklenen Veri Tabanları Listesi’nde yer alan veri tabanına üyelik giderleri, yurt dışı ihale, sözleşme ve şartname hazırlığına yönelik rapor ve analiz giderleri.
Destek oranı: %60
Yıllık destek üst limiti: 1.200.000 TL
BELGELENDİRME DESTEĞİ
Desteklenen belge/sertifika/akreditasyonlar listesi’nde yer alan belge/ sertifika/akreditasyonlara ilişkin giderler desteklenmektedir.
Desteklenen Giderler: Alım gideri, müracaat ve doküman inceleme gideri, belgelendirme tetkik gideri, belge kullanım ücretleri, zorunlu kayıt ücretleri, gözetim gideri, yenileme gideri, test/analiz gideri.
Destek oranı: %60
Yıllık destek üst limiti: 1.200.000 TL
YURT DIŞI İNSAN KAYNAĞI ARAMA DESTEĞİ
İşletmelerin yazılım/mobil uygulama/dijital oyun/ dijital aracılık platformlarında geliştirme, kod inceleme ve test çalışmalarında yurt dışında yerleşik kişilerden yararlanmak üzere desteklenen arama siteleri listesi’nde yer alan platformlar üzerinden gerçekleştireceği anılan çalışmaların yaptırılmasına yönelik giderler desteklenmektedir.
Desteklenen Giderler: Desteklenen Arama Siteleri Listesi’nde yer alan platformlar üzerinden gerçekleştireceği iş ilanı verme gideri, insan kaynağı bulma, bağlantı kurma ve komisyon giderleri.
Destek oranı: %60
Yıllık destek üst limiti: 912.000 TL
E-TİCARET SİTE VE PLATFORMLAR İLE ULUSLARARASI KURULUŞLARA BİREYSEL ÜYELİK DESTEĞİ
Desteklenen E-Ticaret Site, Platform ve Uluslararası Kuruluşlar Listesi’nde yer alan site, platform ve kuruluşlara üyelik giderleri desteklenmektedir.
Destek oranı: %60
Yıllık destek üst limiti: 146.000 TL (Site/Platform başına)
PERSONEL DESTEĞİ
En az dört yıllık eğitim veren mühendislik bölümlerinden mezun olmuş kişilerin istihdamı desteklenmektedir.
Destek oranı: %50
Yıllık destek üst limiti: En fazla 5 adet personel desteklenmekte olup personel başına 912.000 TL’dir.
DONANIM KİRALAMA DESTEĞİ
Test merkezi, simülatör ve endüstriyel robotik teçhizat kiralama giderleri desteklenmektedir.
Destek oranı: %50
Yıllık destek üst limiti: 1.825.000 TL
YAZILIM LİSANS DESTEĞİ
İşletmelerin yazılım, mobil uygulama, dijital oyun ile dijital aracılık ve hizmet platformu geliştirmeye yönelik “Desteklenen Yazılım Lisansları Listesi ‘nde yer alan yazılımları satın alma veya kiralama giderlerine yönelik harcamalar desteklenmektedir.
Destek oranı: %50
Yıllık destek üst limiti: 1.825.000 TL
PAZARA GİRİŞ DESTEĞİ
İşletmelerin yazılım, dijital oyun, mobil uygulama ve dijital aracılık ve hizmet platformunun yurt dışında pazarlanmasına yönelik:
- Yerelleştirme ve yabancı dile çeviri
- Dijital dosya hazırlama ve çoğaltma
- Barındırma
- Artırılmış ve/veya sanal gerçeklik entegrasyonu
- Blok zincir entegrasyonu
- Nitelikli fikri tapu entegrasyonu
giderleri desteklenmektedir.
Destek oranı: %60
Yıllık destek üst limiti: 7.300.000 TL
ÜRÜNÜN TANITINIMINA İLİŞKİN REKLAM, TANITIM VE PAZARLAMA DESTEĞİ
Yazılım, Dijital Oyun ve Mobil Uygulama Platformlarının reklam, tanıtım ve pazarlamasına yönelik giderler desteklenmektedir.
Destek oranı: %60
Yıllık destek üst limiti: İlk 3 adet her bir Yazılım, Dijital Oyun ve Mobil Uygulama Platformu için yıllık: 10.000.000 TL, Kalan 7 Adet Her Bir Yazılım, Dijital Oyun ve Mobil Uygulama Platformu için: 1.200.000 TL
GENEL AMAÇLI REKLAM, TANITIM VE PAZARLAMA DESTEĞİ
Genel amaçlı işletmenin reklam, tanıtım ve pazarlamasına yönelik giderler desteklenmektedir.
Destek oranı: %60
Yıllık destek üst limiti: 11.000.000 TL
ÜRÜN YERLEŞTİRME DESTEĞİ
Yurt dışında gösterimi yapılan sinema filmi, belgesel, dizi, animasyon filmi ve program formatı ile dijital oyunlardaki ürün yerleştirme giderleri desteklenmektedir.
Destek oranı: %60
Yıllık destek üst limiti: 3.650.000 TL
KOMİSYON DESTEĞİ
İşletmelerin geliştirdiği yazılım, dijital oyun, mobil uygulama ile dijital aracılık ve hizmet platformunun yurt dışı satış ve dağıtımına yönelik olarak dijital platformlara yapılan komisyon ödemelerine ilişkin giderler desteklenmektedir.
Destek oranı: %50
Yıllık destek üst limiti: İlk 3 adet yazılım, dijital oyun, mobil uygulama veya dijital aracılık ve hizmet platformu başına yıllık en fazla 2.500.000 TL, kalan 7’si her biri için 600.000 TL.
ACENTE KOMİSYON DESTEĞİ
Yazılım, mobil uygulama, dijital oyun, dijital aracılık ve hizmet platformunun yurt dışında satışına ve/veya dağıtımına yönelik Acenteler Listesi’nde yer alan acentelere yapılan komisyon ödemelerine ilişkin giderler desteklenmektedir.
Destek oranı: %50
Yıllık destek üst limiti: 2.500.000 TL
YURT DIŞI ETKİNLİK BİREYSEL KATILIM DESTEĞİ
Etkinliğin “Desteklenen Yurt Dışı Etkinlikler Listesi’nde yer alması ve söz konusu etkinliğe stand ile katılım sağlanması durumunda aşağıdaki giderler desteklenmektedir:
- Nakliye giderleri, Kayıt ücreti, Yer kirası
- Standın tasarımı, konstrüksiyonu ve kurulumuna ilişkin giderler
- Raf, ışıklandırma, internet, elektrik, ses ve görüntü sistemleri, temizlik, halı, masa ve sandalye giderlerini içeren stant harcamaları
- Şirketin en fazla 2 temsilcisinin ekonomi sınıfı gidiş-dönüş ulaşım giderleri
- Sanal ortamda düzenlenen etkinlikler için ise katılım ve kayıt ücretleri
Destek oranı: %60
Destek üst limiti: Etkinlik: 912.889 TL, Prestijli Etkinlik: 1.825.778 TL
YURT DIŞI ETKİNLİK MİLLİ KATILIM DESTEĞİ
Etkinliğin “Desteklenen Yurt Dışı Etkinlikler Listesi’nde yer alması ve söz konusu etkinliğe stand ile katılım sağlanması durumunda aşağıdaki giderler desteklenmektedir:
- Nakliye giderleri, Kayıt ücreti, Yer kirası
- Standın tasarımı, konstrüksiyonu ve kurulumuna ilişkin giderler
- Raf, ışıklandırma, internet, elektrik, ses ve görüntü sistemleri, temizlik, halı, masa ve sandalye giderlerini içeren stant harcamaları
- Şirketin en fazla 2 temsilcisinin ekonomi sınıfı gidiş-dönüş ulaşım giderleri
- Sanal ortamda düzenlenen etkinlikler için ise katılım ve kayıt ücretleri
Destek oranı: %70
Destek üst limiti: Etkinlik: 912.889 TL, Prestijli Etkinlik: 1.825.778 TL
YURT İÇİ ETKİNLİK BİREYSEL KATILIM DESTEĞİ
Etkinliğin “Desteklenen Yurt İçi Etkinlikler Listesi’nde yer alması ve söz konusu etkinliğe stand ile katılım sağlanması durumunda aşağıdaki giderler desteklenmektedir:
- Nakliye giderleri, Kayıt ücreti, Yer kirası
- Standın tasarımı, konstrüksiyonu ve kurulumuna ilişkin giderler
- Raf, ışıklandırma, internet, elektrik, ses ve görüntü sistemleri, temizlik, halı, masa ve sandalye giderlerini içeren stant harcamaları
- Şirketin en fazla 2 temsilcisinin ekonomi sınıfı gidiş-dönüş ulaşım giderleri
- Sanal ortamda düzenlenen etkinlikler için ise katılım ve kayıt ücretleri
Destek oranı: %70
Destek üst limiti: Etkinlik Başına 546.000 TL
YURT DIŞI BİRİM DESTEĞİ
Brüt kiralama/kullanım hakkı, komisyon ve hizmet giderleri desteklenmektedir.
Destek oranı: %60
Destek üst limiti: Birim başına yıllık 4.382.171 TL (aynı anda en fazla 10 birim)