Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerinin desteklenmesi için sağlanan önemli iki vergisel teşvik söz konusudur. Bunlardan birincisi, 5746 sayılı Kanun çerçevesinde, Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde gerçekleştirilen Ar-Ge, yenilik ve tasarım harcamalarının tamamı kurumlar vergisine tabi kazançtan indirilebilmesini öngörmektedir. Bu harcamalar vergi matrahı hesaplanırken iki kere gider olarak gösterilmektedir.
Diğeri ise 4691 sayılı Kanun çerçevesinde Teknoloji Geliştirme bölgelerinde yapılan Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazancın kurumlar vergisinden istisna edilmesini öngörmektedir.
İşletmelerin Ar-Ge faaliyetleri ile ilgili olarak bu iki teşvikten sadece birisinden yararlanabilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu nedenle Ar-Ge faaliyetine girişeceklerin işin başında hangi teşvik unsurundan yararlanacağına karar vermiş olması gerekmektedir.
Karşılaştırma
- Kurumlar Vergisi Yönünden
5746 sayılı Kanunun çerçevesinde yapılan Ar-Ge harcamaları elde edilen kazancın tespitinde maliyet unsuru olarak dikkate alınabildiği gibi bu harcamalar bir kez de kurum kazancından indirim olarak dikkate alınmaktadır.
Bu konuyu detaylandırmak gerekirse; Ar-Ge & Tasarım Merkezi olan bir işletme, bu faaliyetleri sonucu elde edeceği hasılat, harcama tutarının iki katına ulaşıncaya kadar vergi ödemeyecektir. Ayrıca diğer faaliyetleri nedeniyle gelir elde ediyorsa bu vergi teşvikinden yararlanabilmek için Ar-Ge & Tasarım faaliyetlerinin gelir yaratmasını beklemeden bu harcamalarını diğer gelirlerden indirim konusu yapabilecektir. Yani, Ar-Ge & Tasarım harcamalarınız sonucu gelir yaratabilecek bir unsur geliştirememiş olsanız bile bu harcamalarınızı diğer gelirlerden indirim konusu yapmanız mümkündür. Ayrıca indiremediğiniz Ar-Ge & Tasarım harcama tutarını herhangi bir süre sınırı olmaksızın ve enflasyon ile endeksleyerek ileriye doğru taşımanız da mümkün olabilmektedir.
4691 sayılı Kanun çerçevesinde ise başka gelir unsurunuz olsa bile kazanç istisnasından yararlanabilmek için Ar-Ge & Tasarım faaliyetleri ile ilgili olarak harcama yapıp bunun gelir yaratmasını beklemeniz gerekmektedir. Dolayısıyla Ar-Ge & Tasarım faaliyetiniz başarısızlığa uğrarsa bunun mali yükü önemli ölçüde tekno-kent girişimcisi üzerinde kalmaktadır.
- Ücret Stopaj İstisnası Yönünden
Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde istisnadan yararlanacakların elde ettiği ücretlerin tamamı istisnadan yararlanabilirken, Ar-Ge & Tasarım indiriminden yararlanan işletmelerin istisnadan yararlanabilen çalışanların ücretlerinin ancak %80 kadarı istisnadan yararlanabilmekte, doktoralı olanlarda veya yüksek lisanslı olanlarda bu oran %95 e kadar çıkabilmektedir.
Sonuç
Bu durumda hali hazırda faaliyetleri bulunan ve bu faaliyetlerini desteklemek üzere Ar-Ge & Tasarım faaliyetinde bulunacaklar için kurumlar vergisi bakımından 5746 sayılı kanun kapsamında Ar-Ge & Tasarım indiriminden yararlanmak daha avantajlı gibi görünmektedir.
Buna karşılık teknoloji geliştirme bölgelerinde çalışanlar için sağlanan ücret stopaj desteğinin daha avantajlı olduğu anlaşılmaktadır.
Buna göre Ar-Ge veya tasarım faaliyetine girişmeden önce; geliştirilen projenin,
- Gelir yaratma potansiyeli ve süresinin,
- İşletmenin Ar-Ge dışındaki faaliyetlerden elde ettiği gelirin büyüklüğü ve sürekliliğinin,
- Ar-Ge ve tasarım personel sayısı ve maliyetlerinin
dikkate alınarak yapılacak hesaplamalar sonucu en avantajlı alternatifin belirlenmesi gerekmektedir.